HRW: Türkiye’nin işgal ettiği ‚Güvenli Bölge’deki Suriyeliler baskı altında ve zor koşullarda yaşıyor

 İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW)  tarafından bugün yapılan açıklamada,   Türk yetkililerin binlerce Suriyeliyi kuzey Suriye’nin Türk işgali altındaki ücra bir bölgesi olan ve insani koşulların çok kötü olduğu Tel Abyad’a (Girê Sîpi) göndermek için sınır dışı ettiği ve baskı yaptığı belirtildi.

Konuyla ilgili raporda şu görüşlere yer verildi:

“Ocak ve Haziran 2023 arasında Tel Abyad sınır kapısı idaresi, Facebook sayfasında geri dönen Suriyelilerin aylık veya günlük sayılarını yayınladı ve hepsini gönüllü olarak etiketledi. Sayfanın analizi, 2022’nin aynı dönemine kıyasla iki kattan fazla bir artışı ortaya koyuyor. Türkiye geçmişte tüm geri dönüşlerin gönüllü olduğunu savunurken, İnsan Hakları İzleme Örgütü araştırması, Türk kuvvetlerinin binlerce Suriyeli mülteciyi tutuklayarak, gözaltına alarak sınır dışı ettiğini ortaya çıkardı. Çoğu zaman onları “gönüllü” geri dönüş formlarını imzalamaya zorladı ve onları kuzey Suriye’ye geçmeye zorladı. Türk yetkililer, İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün 1 Şubat’ta araştırma bulgularını paylaşan ve bilgi talep eden mektuba ise yanıt vermedi.

İnsan Hakları İzleme Örgütü Orta Doğu ve Kuzey Afrika direktör yardımcısı Adam Coogle , “Türkiye’nin ‚gönüllü‘ geri dönüşleri çoğunlukla tehlike ve umutsuzluk çukuru olan ‚güvenli bölgelere‘ zorla geri dönüşlerdir” dedi  ve ekledi: “Suriyeliler kendilerini Tel Abyad’daki insanlık dışı koşullardan kaçmak için tehlikeli yolculuklara çıkmak zorunda bulurken, Türkiye’nin ‚güvenli bölgeler‘ oluşturma taahhüdü boşa çıkıyor.”

İnsan Hakları İzleme Örgütü, Türkiye’den Suriye’ye sınır geçiş istatistiklerinin bilgili bir kaynak tarafından sağlandığını gördü; bu istatistikler, geri dönüşlerin sınıflandırılmasında üç operasyonel sınır geçiş idaresinin resmi Facebook sayfalarında yayınlanan verilerle tutarsızlıklar ortaya koyuyor. Sağlanan istatistikler, Ocak ve Aralık 2023 arasında Türk yetkililerin, 16.652’si Tel Abyad kapısı olmak üzere 57.519 Suriyeliyi ve diğerlerini sınır kapılarından sınır dışı ettiğini ortaya koyuyor. Resmi sayfa verilerinin analizi, raporlama uygulamalarında farklılıklar olduğunu gösteriyor; tek geçiş olan Bab el-Hawa, geri dönenler ile sınır dışı edilenler arasında ayrım yapıyor ve bu da İnsan Hakları İzleme Örgütü ile paylaşılan istatistiklerle örtüşüyor.

Türkiye, 2019’dan bu yana Türkiye destekli Suriye Ulusal Ordusu’nun kontrolü altında olan Tel Abyad üzerinden geri gönderdiği Suriyelilerin sayısını 2023’te artırdı. Türkiye, Tel Abyad da dahil olmak üzere kuzey Suriye’deki bölgeleri kontrol altına almayı hedeflediğini söylüyor.  “Güvenli bölgeler” olduğunu söylüyor ancak gerçekte bu alanlar insan hakları ihlalleriyle doludur. Türkiye’nin Rakka ve Haseke illeri arasındaki 150 kilometrelik bölgeye gerçekleştirdiği operasyon, yüzbinlerce insanı yerinden etti ve evlerini terk etmek zorunda kaldı.

İnsan Hakları İzleme Örgütü, Tel Abyad’a gönderilen yedi sürgünle, bir insan hakları araştırmacısıyla, bir sınır geçiş görevlisiyle, Tel Abyad’da sınır dışı edilenlere ev sahipliği yapan yerel bir grubun başkanıyla ve bir gazeteciyle görüştü.

Sınır dışı edilen altı kişi, Türkiye’de yaşarken Türkiye’den geçici koruma kimlik belgesine sahip olduklarını, bunun  Suriyeli mültecileri Suriye’ye zorla geri gönderilmeye karşı yasal olarak koruması gerektiğini söyledi. Altısı „gönüllü“ geri dönüş formlarını imzalamaya zorlandıklarını veya zorlandıklarını söyledi. Hepsi Suriye’nin diğer bölgelerinden olduklarını ve Tel Abyad’la anlamlı bir bağları olmadığını söyledi.

Sınır dışı edilen yedi kişinin tamamı, Türk yetkililerin kendilerine geri dönüş için tercih ettikleri sınır kapısını sormadıklarını söyledi. İki kişi, sınır dışı edilmelerin kendilerini aile üyelerinden ayırdığını söyledi. Aslen Deyrizorlu bir adam, „Eşim ve iki çocuğum hâlâ İstanbul’da ve burada gidecek hiçbir akrabam yok ve onları Suriye’ye geri getiremem“ dedi. „Burada mahsur kaldım.“ Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne taraf olan Türkiye, yetkili makamların ayırmanın çocuğun yüksek yararı için gerekli olduğuna karar vermesi durumu dışında, çocukları ebeveynlerinden kendi istekleri dışında ayırmamakla yükümlüdür.

Sınır dışı edilenlerden biri, „Sadece ailemle yeniden bir araya gelmek, çocuklarım ve eşim için bir hayat sürdürebilmek istiyorum“ dedi. „Tel Abyad’da bu imkansız. Buradan çıkmamız lazım.“

Tel Abyad’daki işgalci güç olarak Türkiye’nin, kaynağı ne olursa olsun asayişi, kamu yaşamını ve oradaki Suriyelileri şiddetten koruma yükümlülüğü vardır.  Türkiye uluslararası insancıl hukuka uymak zorundadır. Ayrıca Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne (AİHS), Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi’ne (ICCPR) ve 1951 Sözleşmesi’ne taraftır. Bunları uygulaması zorunluluğu vardır.

 

İlginizi çekebilir