Mûsa Dojender: Yeni Dünya Hangi Eskinin Yıkımı Üzerine Kurulacak? 

Olan biten ne? Ne diyoruz bunca kızıl kıyamete? “Eski dünya düzeni yıkılıyor ve yeni bir dünya düzeni kuruluyor” diyoruz. Bu kadar hengamenin nedeni bu. Her devletin var gücüyle saga sola saldırmasının, saldırmayanın ise ikide bir zıplamasının ve birşeyler söylemesinin nedeni budur diyoruz.

 Eskisi yıkılacak, tamam. Yenisi de kurulacak. O da tamam.

Eski olan neydi de yıkılacak? Eski olan artık bugüne cevap vermiyorsa ve yıkılıyorsa, yerine ikame edilecek yeni diye tanımlayacagimiz ne var, neler var?

 Şimdi tek tek bakalım. Eski olana ait neler var, tek tek tespit etmeye çalışalım.

Öncelikli olarak eski nizamin temellerinin ne idügü belirsiz ulus devlet oldugunu tespit ederek devam edelim.

 İkinci olarak; eskinin küresel ölçekte toplamda iki askeri örgütü vardı. Biri, SSCB’nin liderliğini yaptığı savunma teşkilatıydı ve ortadan kalkalı 30 yıl oldu. Diğeri de NATO idi ve varlık krizleri ve gerekliliğine iliskin tartışmaların ortasında varlığını sürdürmeye devam ediyor.

Üçüncüsü; eskinin küresel parası uzun süre altın, sonra USA Doları oldu.

Dördüncüsü; eski düzende tüm devletlerin ortaklaştığı en önemli siyasal kuruluş Birleşmiş Milletler (UN) idi. 1945’ten beri dünyaya adalet ve güvenliği, ekonomik kalkınma ve sosyal eşitliği tüm ülkelere sağlamayı amaç edinen en büyük siyasal global bir kuruluş olarak varlığını sürdürmektedir.

Beşincisi; küresel finans sorunlarınin çözümleri icin İMF ve Dünya Bankası eski düzenin önemli örgütleri olarak epey işlev gördü.

Altıncısı; küresel çapta ticareti organize etmek için Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) vardı ve bu küresel örgüte üye olmayan neredeyse tek bir devlet kalmamıştı.

Yedincisi; OECD. Uluslararası ekonomi örgütüdür. İkinci Dünya Savaşında perişan olan Avrupa kıtasını yeniden inşa eden Avrupa Ekonomik İşbirliği Örgütü’nün (OEEC) devamı sayılır.

Sekizincisi; OPEC. Petrol ihraç eden ülkelerin, petrol fiyatlarını kontrol etmek üzere kurduğu global bir kuruluştur

Dokuzuncusu; İslam İsbirligi Teşkilatı

Bunlara ek olarak ayrıca birçok bölgesel birlikler ve kuruluşlar var. EU(AB), AGİT, NAFTA, BSEC gibi etkili olanların yanında sadece teorik olarak varlıklarını sürdüren birçok teşkilat daha var.

Bunların hepsi eski dünyaya (eski düzene) ait küresel kurumlar. Eskisi yıkılacak dedik ya (madem eskiler yıkılıyor) iste yıkılacak olanlar bunlar.

Evvela bunların yıkılması veya artık gereksiz olduklarının ilan edilmesi gerekmez mi? Evet, bazılarına iliskin tartışmalar var ama hepsine iliskin tartisma var dersek doğru bilgi vermemiş oluruz?

USA Dolarının yerini ne alacak? Dijital paralar mı? Dijital Dolar mi? Coinler mi? e-Dolar mı? Şimdiye kadar somut olarak bir şey duymuş değiliz, değil mi?

UN (BM) yeniden ne nasıl organize edilecek? Yeni kuruluş perspektifinin temellerinde hangi küresel esaslar olacak?

Petrol ve gaz fiyatlarını yine beş altı devlet veya hanedanlık belirlemeye devam mı edecek? Yoksa onları tahtından indirip yeni bir küresel örgüt mü kurulacak?

Bunları ne icin mi yazıyoruz? Alakalı alakasız hemen herkes konuşmasına başlarken “eski dünya yıkılıyor” diyor da ondan. Bunu söylemek doğru olmasına doğru da, eski olup yıkılan ne, yıkılması gereken ne, hangi yeni seyler ve nasıl inşa edilecek?

Kimler yapacak bu yıkım ve yeniden inşa işlerini? O kadar kolay mi global yeni bir nizami yaratmak ve inşa etmek? Tabi önce eski düzeni yıkamak zorunda. Bu sorulara kimsenin elle tutulur cevabı yok. Çünkü düşünmeyi ve projeler geliştirmeyi dert etmiyorlar. Sadece “eski dünya yıkılıyor” denilip geçiliyor. 

Eski dünya diye tanımladığımız şey, yüzyıl önce oluşturulan düzen. Bugünkü gürültü patırtının nedeni, yüzyıl önce yapılan planlamaların bugüne artık cevap veremiyor olması.

Bu durum sadece birkaç devletin parçalanması ve onlardan yeni devletlerin oluşturulması vs. degil. Öyle bakarsak baştan kaybederiz.

Eski düzenin tüm kurumları, kuramları ve rollerine ilişkin yeni ve ciddi tartışmalar için önümüzde yürümemiz ve aşmamız gereken daha çok yol var. Eski dünya yıkılıyor, yıkılacak ama bunu kimse hemen beklemesin.

Yıkmak isteyenler, eski düzenin gereksizliği konusunda fikir ve eylem beyan edenler kadar hala o eski dünyaya dört elle sarılmış ve yerinden bir santim bile oynamasını istemeyenler de var…

 

İlginizi çekebilir