Irak’taki İslami Direniş kimlerden oluşuyor?

Çarşamba günü saat 21:30’da ABD’ye ait bir insansız hava aracı Bağdat’ın doğusundaki El-Meştal mahallesinde bir aracı vurdu. ABD Merkez Komutanlığı X’te yaptığı açıklamada saldırının sorumluluğunu üstlendi ve Ocak ayı sonlarında Ürdün’deki bir üste ABD askerlerine yönelik saldırılara misilleme olarak “tek taraflı bir saldırı” olduğunu söyledi.

ABD saldırısında, Halk Seferberlik Güçleri (HSG) adı verilen ve devlete dönüşen milis koalisyonunun bir parçası olan Kataib Hizbullah’tan, aralarında Ebu Bekir el-Saadi takma adını kullanan ve Kataib Hizbullah’ın Suriye’deki operasyonlarından sorumlu komutan Wissam Muhammed’in de bulunduğu üç kişi öldürüldü.

28 Ocak’ta bir insansız hava aracı Ürdün-ABD ortak karakolu Kule 22’yi vurmuş ve üç ABD askerini öldürmüştü. Bölgedeki İran destekli silahlı grupların çatı örgütü olan Irak İslami Direnişi (IRI) saldırının sorumluluğunu üstlenmiş ve ABD’nin İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşına verdiği desteğe tepki olarak gerçekleştirildiğini söylemişti.

Ancak Pentagon sözcüsü Sabrina Singh insansız hava aracı saldırısının Kataib Hizbullah’ın “ayak izlerini” taşıdığını söyledi ve “Arkasında İran’ın olduğunu biliyoruz” dedi ancak kanıt sunmadı. İran saldırıya karıştığını reddetti.

Son aylarda Irak ve Suriye’de İran’ın bayrağı altında faaliyet gösteren İran destekli gruplar ABD üslerine yaklaşık 170 saldırı düzenledi. Ancak Pentagon, 22 numaralı kuledeki saldırının 18 Ekim’den bu yana ABD askeri personelinin ölümüyle sonuçlanan ilk saldırı olduğunu söyledi ve toplamda 143 Amerikalının yaralandığını ekledi.

Bu durum analistlerin ABD ile bölgedeki İran destekli gruplar arasında kısasa kısas olarak tanımladıkları bir misillemeye yol açtı.

4 Ocak’ta ABD’nin Bağdat’ta düzenlediği bir hava saldırısında bir başka Hizbullah milisi olan Harakat Hizballah al-Nujaba’nın komutanlarından Mushtaq Jawad Kazim al-Jawari, nam-ı diğer Abu Taqwa öldürüldü. ABD onun Amerikan personeline yönelik saldırılara karıştığını söyledi.

“Chatham House düşünce kuruluşunun Orta Doğu ve Kuzey Afrika Programı’nda kıdemli araştırma görevlisi olan Renad Mansour Al Jazeera’ye verdiği demeçte “Hem sıklık hem de can kayıplarında bir artış var. “Aynı zamanda bu yeni bir durum da değil. Geçmişte de bu kısasa kısasın yaşandığı anlar oldu.”

Nüfuz mücadelesi

ABD’nin 2003’te Irak’ı işgalinden bu yana geçen yıllar boyunca, ülkede İran ve ABD arasında hükümet üzerinde nüfuz sahibi olma mücadelesi yaşandı. İran’la birlikte hareket edenler arasında, 2014 yılında IŞİD’le savaşmak üzere ortaya çıkan paramiliter gruplardan oluşan bir koalisyon olan HMÖ’nün bazı üyeleri de bulunuyor.

2017 yılında Haşdi Şabi’nin meşruiyeti, Irak İçişleri ve Savunma Bakanlıklarının istekleri hilafına kanun haline getirildi ve Irak’ın ulusal güvenlik danışmanının gözetimi altına alındı.

ABD liderliğindeki suikastların ana hedefleri Irak hükümetiyle bağlantılı çeşitli Haşdi Şabi gruplarının komutanları olmuştur. Bu çok sayıdaki paramiliter güç arasında İran yanlısı milisler ve bazı milliyetçi milisler de yer alıyor, ancak son yıllarda İran yanlısı grup milliyetçi etkiyi azalttı. Haşdi Şabi lideri Falih El Fayyad kısa süre önce ABD liderliğindeki koalisyonun Irak’tan çekilmesini talep etti ve “Haşdi Şabi’yi hedef almak ateşle oynamaktır” uyarısında bulundu.

HMÖ’nün Amerikan karşıtı tanımlamasına rağmen, ABD’ye yönelik son saldırılar Irak’taki İslami Direniş’e (İİC) atfedildi.

İİC, Irak ve Suriye’de faaliyet gösteren ancak İİC’nin emir komuta zinciri altında olmayan, HMÖ içerisindeki silahlı aktörlerden oluşan öncü bir gruptur. İran’la yakın ilişki içinde olmasına rağmen zaman zaman kendi çıkarları doğrultusunda ve kendi adamlarıyla hareket etmektedir.

Ortadoğu Enstitüsü’nde kıdemli araştırmacı olan Randa Slim Al Jazeera’ye yaptığı açıklamada “Bu saldırıların asıl amacı Amerikalıları Irak ve Suriye’den çekilmeye zorlamak” dedi.

Analistler, IRI bayrağının hem Haşdi Şabi hem de ABD için faydalı olduğunu söylüyor. Bu sayede Haşdi Şabi ve ABD’li aktörler Irak hükümetindeki ortaklarını doğrudan suçlamadan saldırılar düzenleyebiliyor.

Mansour’a göre IRI üyeleri “ön cephede yer alıyor ve zaman zaman şiddeti PMF ya da İran’la bağlantılı daha geniş ağlar adına uyguluyor ve bu ağlar genellikle inkar edilebilirliği tercih ediyor”. “Bu nedenle, bir şeyler ters gittiğinde, aynı şemsiye grup altında olsalar bile PMF’nin bu işe karışması gerekmiyor.”

ABD’nin İranlı General Kasım Süleymani ve Kataib Hizbullah’ın kurucusu Ebu Mehdi el-Muhandis’i öldürmesinin birinci yıldönümünde konuşan HMÖ lideri Faleh el-Feyyad, ABD öncülüğündeki koalisyonun Irak’tan çekilmesini talep etti.

Irak’ın itibarını kurtarmak

Kule 22’deki saldırının ardından Kataib Hizbullah bir açıklama yaparak, HMÖ’nün artık resmi olarak bir uzantısı olduğu Irak hükümetini utandırmamak için bölgedeki ABD çıkarlarına yönelik saldırıları durduracağını duyurdu.

Ancak Slim, “bunu kamuoyuna açıklamak Irak hükümeti için başlı başına bir utanç kaynağıydı” dedi.

Kataib Hizbullah’ın Çarşamba gecesi ABD tarafından gerçekleştirilen saldırıya karşılık olarak operasyonlarına devam edip etmeyeceğini zaman gösterecek. ABD, bölgedeki pek çok aktörün eylemlerinin ABD’nin İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşına verdiği destekle bağlantılı olduğunu açıklamasına rağmen, daha geniş çaplı bir bölgesel savaştan kaçınmaya çalıştığını defalarca dile getirmişti.

Analistler, ABD’nin son eylemlerinin bir yoğunlaşma anlamına geldiğini ancak ABD askeri personelinin öldürülmesinin ardından bunun da beklenen bir durum olduğunu söyledi.

Slim, “[Donald] Trump da dahil olmak üzere Amerikan başkanları için kırmızı çizgi her zaman [ABD askerlerinin] ölümü olmuştur” dedi.

Ancak ABD hükümeti stratejik olarak kendini köşeye sıkıştırıyor olabilir. Ülke içinde Başkan Joe Biden, Washington’daki müesses nizamın bazı kesimlerinden bu saldırılara güçlü bir karşılık vermesi için baskı görüyor.

Kule 22 saldırısından sonra Senatör Lindsey Graham gibi bazıları İran’a doğrudan saldırı çağrısında bile bulundu: “İran’ı şimdi vurun. Hem de çok sert vurun.”

Ancak tekrarlanan suikastlar, Haşdi Şabi’ye ait silah depolarının hedef alınması ve ABD yaptırımlarının artması İran destekli grupların davranışları üzerinde çok az etkili oldu.

Mansour, “ABD için sorun, politika seçeneklerinin ve stratejik düşüncelerinin genellikle yaklaşımını etkisiz kılacak şekilde sınırlı ve tutarsız olmasıdır” dedi.

“ABD, aralarında Kasım Süleymani ve Kataib Hizbullah’ın lideri Ebu Mehdi el-Muhandis’in de bulunduğu bu direniş gruplarının üst düzey liderlerini öldürdü ama bu gruplar hala faaliyet göstermeye ve [Suriye ve Irak] sınırları arasında gidip gelmeye devam ediyor.

“İşe yarayıp yaramayacağını ya da nasıl görüneceğini merak etmek gerekiyor çünkü şimdiye kadar İslami direniş gruplarına karşı Amerikan müdahalesinin kinetik yanıtı bu grupların davranışlarını değiştirmedi ya da etkilerini zayıflatmadı.

“Aksine, o zamandan beri daha da güçlendiler.”

 

/ Kaynak : Aljazeera

Çeviri : DeepL + A. Halûk Ünal /

İlginizi çekebilir