Hasbey Köksal: Zimanê Kurdî , di zaravayê Kurmancîyê  da Cotepeyv -2-

  • Rêzenivîs: B    
  • Zimanê Kurdî , di zaravayê Kurmancîyê  da COTEPEYV .                                                                                                        
  • B
  • Ba û bahoz                                                                                                       
  •   Ba:1. Hewayê ku dilive.
  1. Li cem, li kêlekê, li teniştê.
  2. Tir, fis, piv.
  • Bahoz:1. Bayê pir xurt, bayê bihêz.
  1. Bager, gêzgerink, bagêje, babilîsok
  • Mane:  Bayi pir dijwar,  şidayî, gêjgernik, bayê şid, payê hişkan. 
  • Mînak: Ba û bahoza payîzê xwe nîşan da.
  • Ba û babelîsk
  • Ba:1. Hewayê ku dilive.
  1. Li cem, li kêlekê, li teniştê.
  2. Tir, fis, piv.
  • Babelîsk:1. Bayê ku zû dilive û pirî caran li dor xwe dizivire tozê rahewa dike. 
  1. Gilêle, talîzok, babelîs, xilêle. Bablîsok.
  • Mane:  Zêde jêhatî û bi huner.
  •               Bela û tofan.
  •               Bager. Bayi pir dijwar.
  • Mînak: Ba û babelîska ku hate serê me nehatîye serê gurê çîyan.
  • Bav û kal
  •                Bav:1. Mêrê ku zarokê xwî heye.
  •                 2.Ecdat, kalik.
  •                Kal:1. Pîr, kesê temenê wî pir mezin.
  •                2.Bapîr, bavê bav, bavê dê.
  1. Ced, ecdat.
  • Mane:  Bav û bapîr û bav û bapîrên wan.
  • Mînak: Kurdistan warê bav kalê me ye.
  • Bask û perwaz
  •  Bask:1. Per, şax.
  1. Çeng, celp, çepal, bal, qanat.
  2. Perîk.
  3. Mil, qol.     
  • Perwaz:1. Per û baskên vekirî, cengên li firî. Per li xwe xistin, bask li hev dan.
  • Mane: Ji bo firînê perik li hev dan.
  •  Per li xwe xistin. Çeng vedan.
  • Mînak: Çêlîka çûçikê bi hêvîye xurt bask û perwaz dan û xwe berda nav jîyanê…
  • Best û dost
  •  Best:1.Deşt, berî.
  •  2.Berav, berçem, berderya, qerax.
  1. Gelî, dol, newal, nihal. Cîhê nizm yê navbera du çîyan yan jî girikan.Neqeb.
  2. Cîyê rast, meydan.
  3. Hayraz, peyam, xwedza, îlham, sirûş,peyxam.
  •   Dost:1. Kesên ku hev dinasin û têkilîyên rind li gel hev hene û ji hev hez dikin. 
  1. Keç û kurên yan jî jin û zilamên ji hev hez dikin, lê ne jin û mêrê hev in.
  • Mane: Kesên ku hezî û îlham didine hev. 
  • Mînak: Meriv li cem best û dostan  dilşên û dilşad dibe
  • Birû û bijeng
  • Birû:1. Mûyên li ser çavan li jêra enîyê.
  1. Kesa/kesê bifedî.
  •                      Bijeng:1.Mûyen li ser çavan.
  •                      2.Bijang, mujank, mişkulî, mijang.
  • Mane: Şekl û şemalê derdorê mû û pirçê çavan.
  •  Bedewbûna derdorê çavan.     
  • Mînak: Birû û bijenga delala min wekî tîr û kevan e.
  • Bisk û birû
  • Bisk:1. zilf, tûnçik, pûnçik,pêçavk, pûlik, perçem. Porê ku dikeve ser çavan (taybetî yê jinan).
  • Birû:1. Mûyên li serê çavan li jêra enîyê.
  1. Kesa/kesê bifedî.
  • Mane: Li hev ketina şekl û şemalê porên ser enîyê û pirçên ser çavan. (taybetî yên jinan)
  • Mînak: Kena şîrîn li rûyê, bisk û birû li enîyê, por tê ber panîyê.
  • Bejn û bala
  • Bejn:1. Endam,qelafet, qam.
  1. Dirêjî.
  •  Bala:1.Berz, bilind.
  • Mane:  Qed û qamet. Bejn û bal. 
  • Mînak: Bejn û bala yarê, mîna şitla darê.
  • Berf û baran
  •  Berf: 1.Ava qerisî ya wek tozek spî ji ewran dibare û erdê spî dike, dema germê de dihele.
  •  Baran:1. Ava ku ji ewra dibare.
  1. Şilî.
  • Mane: Dijwartî, zehmetî, astengîya zivistanê. 
  • Mînak: Li vê zivistanê berf û baranê rê li me birî.
  • Bîr û heş
  • Bîr:1.Hiş, şiûr.
  1. Hişmendî.
  2. Mêjî, zêhn.
  3. Çalav. Kûrgeh. Kort.
  •  Heş:1. Aqil, hiş, şiûr.
  • Mane: Şiyan û kapasîteya hişê.
  • Mînak:Yêzdan bîr û heş ji te nestîne. 
  • Bîr û hiş = Bîr û heş.
  • Boş û bor
  •   Boş:1.Pir, gelek, zêde, bereket, boşahî, gurah, zaf.
  •   Bor:1. Cîhê neajotî, şûv, şov, kirêb, beyar.
  1. Rengê kehweyî û spî, wake sorikî.
  • Mane: Erdê bereketdar û ne ajotî.
  • Mînak: Di vê boş û borê de ajal û sewal têr diçêrin.
  • Bax û baxçe
  • Bax:1. Cîhê ku gul yan dan lê hatine çandin.
  1. Gulîstan.
  2. Rez.
  • Baxçe:1.Cîhe ku gul yan dar lê hatine çandîn.
  • Mane: Cîhê bi gul, rez û daristan.
  •              Cîhê ku gul, rez, dar hatîye çandin.
  •              Hişînahî. Dewlemendîya xwezayê. Bereket.
  • Mînak: Kalo bax û baxçe mer kir.
  • Bîr û bawerî
  • Bîr:1.Hiş, şiûr.
  1. Hişmendî.
  2. Mêjî, zêhn.
  3. Çalav. Kûrgeh. Kort.
  •  Bawerî:1. Qane bûn, razî, qayîl.
  1. Îtîqat.
  2. Îman, înan, yeqîn, hizir, qenaet.
  • Mane: Awayê fikirînê, awayê lê nêrîn û dîtina jîyanê.
  •             Taybetî pirsên exlaqî. Bawerîya miqades.
  •             Doktrîn.
  •  Mînak: Bi wê mizgînîyê bîr û bawerîya me xurt bû.
  • Birîn û birîndar
  •                          Birîn:1. Zîyana laşê. Di laşê de şikestina derekî yan xwînhatina derekê.
  •                          2.Qet nema, hîç nema.
  1. Kerî kirin, parçe kirin.
  • Birîndar:1. Kesa/kesê ku birîn lê heye, hene yan lê bûne.
  1. Kuldar, derdmend (mecazî)
  • Mane: Dil zîyan dîtin. (mecazî)
  •              Bi kul û derd ketin. (mecazî)
  •              Bi tiştekî yan jî di bûyerekî de zîyan dîtina laşê. 
  • Mînak: De were ey dilber, bê te dil birîn û birîndar e.
  • Bax û bostan
  • Bax: 1. Cîhê ku gul yan dan lê hatine çandin.
  1. Gulîstan.
  2. Rez.
  •  Bostan:1. Bûstan, bîstan,baxçe.
  1. Zevîya ku şênkatî (hêşinatî-sebze) lê hatine çandin.
  • Mane: Hişînahî, bereket, dewlemendîya xwezayê.
  • Mînak:Welatê me Kurdistan e, 
  • Ber derîyê me bax û bostan e. 
  • Bax û bîstan= Bax û bostan.
  • Bext  û miraz
  •  Bext:1.Nesîb, şans, talîh, qeder, felek, qismet, rojgar, çarenivîs.
  1. Dilovanî,rehm, dilsojî (mîn: davêjim bextê we.), wijdan,zemîr.
  • Miraz:1.Mirad, meqsed.
  1. Xwezî, xwastek, hesret, daxwaz, hêvî.
  2. Bang, tika, xwazî.
  • Mane: Qeder û mirad. 
  • Mînak: Hêvî dikim  ew jî bigîjin bext û mirazê xwe.
  • Ben û ta
  • Ben:1.Dezî, bizînk, werîs, bend. Tişt pê tê girêdan.
  1. Dara benîştê (Pîstacîa lentîscûs).Benîştek, darbenk, benîştok.
  2. Fen û ben.
  3. Amûrekî muzîkê( sê ta).
  4. Ji baxiran (zinaran) piçûk kevir.
  •                      6.Taybetî, xûy,karekter.
  1. Bend, benda qiçik. Sînorê zevîyê. Zevîyê ku li çîyayê hatîye vekirin,vekolandin.
  •  Ta:1. Serma girtin. Ji ber sermayê xudana zêde. Lerzata. Nexwaşîya malarya.
  1. Dezî.
  2. Qas, heta, hetanî, heya ( ta li vir…).
  3. Qat, çîn, tebaqa.
  4. Beramber, deng, hevcot, hevbiha.
  5. Rîş (rîş û sap bihevra, tekek), gulî, çek. (mîn: Sê ta gul da min.)
  6. Alî, rex, hêl.
  7. Tenê yek. Ne cot.
  • 9.Bejn. Ta û têl.
  1. Çewal(çal) a tujî. (mîn: Tayek sêv)
  • Mane:  Hevşibîn, hevdirûv.
  •  Li hev çûn, mînan hev. Wak yan jî nêzî wak hev. 
  • Mînak: Ez û wî wak ben û ta ne.
  • Boş û betal
  • Boş:1.Pir, gelek, zêde, bereket, boşahî, gurah, zaf.
  1. Betal, ne mijûl.
  •   Betal:1.Ya/yê ku karekî  nake. Bêîş, bêkar, bêxebat.
  1. Îptal.
  2. Berdayî
  • Mane: Vala, bêxebat, bêşixul, vala û bêkar. 
  • Mînak: Boş û betal li guncîkê qehwexanan waxt dihêrîne.
  • Bend û ta
  •  Bend:1.Dîwarê ku bi keviran hatîye çêkirin (bo av, bax û baxçe)
  1. Partî, hîzb
  2. Qeyde, made.
  3. Dezî, ben.
  4. Sekn, hêvî.
  5. Qeyd û bend, zend û bend.
  6. Çarîn.
  7. Peywend, têkilî.
  •  Ta:1. Serma girtin. Ji ber sermayê xudana zêde. Lerzata. Nexwaşîya malarya.
  1. Dezî.
  2. Qas, heta, hetanî, heya ( ta li vir…).
  3. Qat, çîn, tebaqa.
  4. Beramber, deng, hevcot, hevbiha.
  5. Rîş (rîş û sap bihevra, tekek), gulî, çek. (mîn: Sê ta gul da min.)
  6. Alî, rex, hêl.
  7. Tenê yek. Ne cot.
  •  9.Bejn. Ta û têl.
  1. Çewal(çal) a tujî. (mîn: Tayek sêv)
  • Mane: Yekbûn, li hev temamkirin.
  •              Li hevkirin.  
  • Mînak: Tê gotin ku di vê meseleyê de bûne  bend û ta.
  • Bisk û kezî
  •                  Bisk:1. zilf, tûnçik, pûnçik,pêçavk, pûlik, perçem. Porê ku dikeve ser çavan (taybetî yê jinan).
  •                  Kezî:1. Porê kû li pîştê hatîye vehonandin.
  • Mane: Porê ku dikeve ser enîyê û şekl û şemalê porê. (Bo jinan)
  • Mînak: Bisk û kezî kej e, fîstana zer li ser e.
  • Bisk û tûncik
  •                      Bisk:1. zilf, tûnçik, pûnçik,pêçavk, pûlik, perçem. Porê ku dikeve ser çavan (taybetî yê jinan).
  •                      Tûncik:1.Bisk,zilf.
  • Mane: Porê ku dikeve ser enîyê. 
  • Mînak: Yara min li serbanê bû, bisk û tûncîk li ber bayê axme dibû.
  • Bisk û gulî
  •                  Bisk:1. zilf, tûnçik, pûnçik,pêçavk, pûlik, perçem. Porê ku dikeve ser çavan (taybetî yê jinan).
  •                  Gulî:1. Çeq, ta, çik.
  1. Parçeyê daran û rivekan, yên ku her yek bi alîyekî ve diçe.
  • Mane: Porê ku dikeve ser enîyê û şekl û şemale porê. (Bo jinan)
  • Mînak: Bisk û gulîyên yarê ta bi ta ye.
  • Bêtir û çêtir
  •                     Bêtir:1. Zêdetir, pirtir. Herî zêde, herî pir.
  •                     Çêtir:1. Baştir, qenctir, rindtir, çêyî.
  • Mane: Hêj çê, hê zêde, baştir û rind. 
  • Mînak: Ew ji wî  bêtir û çêtir e.
  • Bext û text
  •                   Bext:1.Şans, qeder, çarenivîs, dilovanî, dilsojî.
  •                   Text:1.Kursîya fermî ya padîşah. Paytext.
  •                            2.Dara nivînê li ser tên rûniştin û li ser radikevin an ku radizin an ku dinivin.
  1. Texte, dar, direx.
Benzer haberler
  • Mane:  Soz. 
  •               Di dayîn ya jî kirina tiştekî de bi dêv qewlkirin.
  • Mînak: Ew jî, wake wî li ser bext û textê xwe sekinîye. 
  • Berî û beristan
  •                          Berî:1.Pêşî. Hîna tiştek neqewimîye, nebûye.
  •                                  2.Pêş, bersîng, berahî, berahîk.
  •                                  3.Ji “ber”.
  1. Deverên ziha.
  2. Dara çilo,çilû.
  3. Çîya, zozan, deşt, zêlat, best, mexer.
  •                          Beristan:1.Deştîn, berin, çolistan, xîzistan, beyabanistan.
  • Mane: Berî her tiştî.
  •              Hîna tiştek neqewimîyabû.
  • Mînak : Berî û beristan,
  •               Ûsivî giristan,  
  •               Hat bihar,   
  •               Çû zivistan.  
  • Bend û benwêr
  •                        Bend:1.Dîwarê ku bi keviran hatîye çêkirin (bo av, bax û baxçe)
  1. Partî, hîzb
  2. Qeyde, made.
  3. Dezî, ben.
  4. Sekn, hêvî.
  5. Qeyd û bend, zend û bend.
  6. Çarîn.
  7. Peywend, têkilî.
  •                        Benwêr:1. Bendik, benik, qeytan (piranî ji bo bendê solan bi kar tînin).
  • Mane: Têkilî, pêwendî. (mecazî)
  • Mînak: Bend û benwêrê wan bi  dek û dolaban va girêdayî ye.
  • Bend û xapik
  •               Bend:1.Dîwarê ku bi keviran hatîye çêkirin (bo av, bax û baxçe)
  1. Partî, hîzb
  2. Qeyde, made.
  3. Dezî, ben.
  4. Sekn, hêvî.
  5. Qeyd û bend, zend û bend.
  6. Çarîn.
  7. Peywend, têkilî.
  •               Xapik:1. Hevsar, xap, rişme,serhevsar.
  1. Bendê kin û stûr. Hevsar. 
  • Mane: Hemû cûreyên bendan.
  •              Hevsar. (mecazî)    
  • Mînak: Wî bend û xapik li stû girêdaye û ew kirîye ker.
  • Ba û bager
  •                   Ba:1. Hewayê ku dilive.
  1. Li cem, li kêlekê, li teniştê.
  2. Tir, fis, piv.
  •                  Bager:1. Babelîsk, badev, bagêje. Bayê ku bi hêz li dor xwe dizivire.
  • Mane: Bayi pir dijwar,  şîdayî, gêjgernik.
  • Mînak: Ba û bager rabû.
  • Birq û birûsk
  •                      Birq:1.Birûsk, çirîsk, ronahî. Ronîya birûskê yan ronahîya ku tenê bîskekê dimîne.
  •                              2.Êşa ku ji hindav de dikeve piştê. Firk (mîn: Firk kete pişta min.)
  1. Xal, nuqte, niqut.
  •                       Birûsk:1. Darêja elektronê ya ewran  enerjîyê ku derdixine .Di girtin û vergirtinê elektronan de enerjîyê ku  derdikeve. 
  1. Birq.
  • Mane: Di wê gavê de bûyîn û qedîn, bûyîn û winda bûn.
  •              Birûsk da. Vejna birûskê
  • Mînak: Wake birq û birûsk herikî çû.
  •  Ba û baran
  •                   Ba:1. Hewayê ku dilive.
  1. Li cem, li kêlekê, li teniştê.
  2. Tir, fis, piv.
  •                  Baran:1. Şilî. Ava ku ji ewran dikeve.
  • Mane: Hewayê biba û bibaran.
  •             Pir zêde û bilez.
  • Mînak: Ba û barana payîzê, nîşaneya zivistanê ye..
  • Ba û bapûk
  •                Ba:1. Hewayê ku dilive.
  1. Li cem, li kêlekê, li teniştê.
  2. Tir, fis, piv.
  •                Bapûk:1. Berfa ku bi hêza bayê  ra dibe hewa.    
  1. Ba û pûk, boraz, bapêç.
  • Mane: Firtûneya berfê.
  • Mînak: Te digot qey  ba û pûka  zivistanê ye.
  • Ba û teht
  •                Ba:1. Hewayê ku dilive.
  1. Li cem, li kêlekê, li teniştê.
  2. Tir, fis, piv.
  •                Teht:1.Kevir.
  •                         2.Tat, zinar, lat.
  • Mane: Bêfêm, bêaqil, bomik, bêtêgihîştî.
  • Mînak: Ha bibêje ha bibêje ba û teht e , fehm nake.
  •  
  • Ba û bapêş
  •                   Ba:1. Hewayê ku dilive.
  1. Li cem, li kêlekê, li teniştê.
  2. Tir, fis, piv.
  •                   Bapêş:1.Arsim, zekem, serma girtin.
  1. Nexwaşîya ku ji ber qijnîkan li guhanên ajelan dikeve.
  2. Lareş, tîrawî. Têneşo, teneşek.
  • Mane: Nexweşîya ji sermayê.
  • Mînak:Ji ber sermayê zarokên me giştî bi ba û bapêşê ketin.
  • Ba û baweşîn
  •                      Ba:1. Hewayê ku dilive.
  1. Li cem, li kêlekê, li teniştê.
  2. Tir, fis, piv.
  •                      Baweşîn:1.Baweşînk, baweşînok. Di hewayê germ de ji bo hênîk bûnê amûrê ku ber ve rûyê bi dest  tê rajandin.
  • Mane: Hênikayî, xwe baweşînkirin.
  • Mînak: Li bin sîya darê xwe daye ber ba û baweşînê
  • Bal û pal
  •               Bal:1. Bejn (Dirêjîya bin û serê tiştekî. Dûrahîya bin û ser).
  1. Bask, per, şax. ( Ji bo çûk û kêzikên firinde.)
  2. Bilind, bala, berz. Vekirî, vebûyî. ( Bê asteng, bê berdest)
  3. Cem, nik, ba, li kêlekê. Hêl, alî. ( Mîn.: balî malê ve çû.)
  4. Hişyarî, agadarî, îkaz, guhdarî, sexbêrî, çavdêrî.
  •                Pal:1.Bi tek destekî kevir avêtin. (wake gule avêtin.)
  1. Mû, pirç. Pal û pirç.
  2. Berwer, berpal, kendal. Hevraz, kaş, serbijêr.
  3. Pişt, paş, mil, dehf.
  4. Danber. Dengivandin. (Mîn.: Pişta xwe da cîhekî, palên xwe da cîhekî.)
  • Mane: Bêserî û bêbinî. Pir zêde. bêserûbin.
  • Mînak: Zozanên Çewlikê bal û pal in.
  • Bala û wala
  •                    Bala:1. Bilind, berz, mezin.                  
  1. Bejnûbala, endam.
  •                    Wala: 1.Gewre, gewremend. Bilind.
  • Mane: Mezin, berz, bilind.
  • Mînak: Li ser navê Yezdan sonda bala û wala xwar. 
  • Bar û barxane
  •                        Bar:1.Tiştên ku mirov yan jî hesp, qatir, ker, hêstir…hwd. yan jî tirimpêl, balafir, keştî…hwd hildigire û radiguhêze.
  1. Berpisiyarî, erk, wazîfe.
  2. Cîhê ku alkol tê firotin, vexwarinxane.
  3. Peseteya (dewsan) hewayê. (F)( Mîn.: Şeş dewsan/bar)
  4. Berhem, mahsûl.
  5. Derbarê (yekî) de, der heqê (kesekî) de.
  •                               7.Barûdox. Rewş, hal, destûdar.
  •                         Barxane:1.Depo, ambar, kuwar, kîler.
  • Mane: Tiştên ku li ser pişta heywanan in û ji cîhekî dibin cîhekî din. 
  • Mînak: Karwan bar û barxaneyê xwe barkirin û çûn. 
  • Bar û birc 
  •                 Bar:1.Tiştên ku mirov yan jî hesp, qatir, ker, hêstir…hwd. yan jî tirimpêl, balafir, keştî…hwd hildigire û radiguhêze.
  1. Berpisiyarî, erk, wazîfe.
  2. Cîhê ku alkol tê firotin, vexwarinxane.
  3. Peseteya (dewsan) hewayê. (F)( Mîn.: Şeş dewsan/bar)
  4. Berhem, mahsûl.
  5. Derbarê (yekî) de, der heqê (kesekî) de.
  •                        7.Barûdox. Rewş, hal, destûdar.
  •                 Birc:1.Bac, bide, xerec, olam. Pereyên ku her kes gora qezenca xwe  dide dewletê.
  •                         2.Kele, sûr, beden.
  • Mane: Saman, hebûn, serwet.
  •              Mal û menal, mal û hal, mal û milk
  • Mînak: Tiştêkî vêşartî tune, bar û birc li ber çavan e.
  • Bar û piştî
  •                  Bar:1.Tiştên ku mirov yan jî hesp, qatir, ker, hêstir…hwd. yan jî tirimpêl, balafir, keştî…hwd hildigire û radiguhêze.
  1. Berpisiyarî, erk, wazîfe.
  2. Cîhê ku alkol tê firotin, vexwarinxane.
  3. Peseteya (dewsan) hewayê. (F)( Mîn.: Şeş dewsan/bar)
  4. Berhem, mahsûl.
  5. Derbarê (yekî) de, der heqê (kesekî) de.
  •                          7.Barûdox. Rewş, hal, destûdar.
  •                   Piştî:1.Li dû, li pey, li paş, li pişt.
  •                            2.Barê li piştê. Barê ku li ser piştê  ye.
  • Mane: Tengayî, tengasî, bar, pirsgirêk.
  • Mînak: Pirsgirêkê  wan ji me re bû bar û piştî.
  • Başî û xweşî
  •                      Başî:1.Çêyî, rindî, çakî, xweşî, qencî.
  1. Xêr, saxlemî, saxî.
  •                     Xweşî:1.Dilxweşî, şahî, şadî, kêfxweşî, şanazî, dilşadî, bextewarî. (Rewşa xweş.)
  • Mane: Rindî, başî, xweşî û selametî.
  • Mînak: Başî û xweşîyê ji we re dixwezim.
  • Bav û bavik
  •                   Bav:1. Mêrê ku zarokê xwî heye.
  •                           2.Ecdat, kalik.
  •                   Bavik:1. Malbat, nesl, nifş, babik,bapîr, binemal, bavkal.
  1. Bavmarî, zirbav.
  • Mane: Ecdat, bavkal, ced.
  • Mînak:  Bav û bavikê me ji Dersimê hatine vê deverê.
  • Baxir û şaxir
  •                     Baxir:1. Zinar, tat, lat, şaxur,terh, qerqez, qefik, şikl.
  •                     Şaxir: 2. Zinar,tat, lat, baxir.
  • Mane: Zinarên berze, şaxurên bilind û bala. Kendal.
  • Mînak: Baxir û şaxirê Zagrosê  merivan heyran dihêle.
  • Bel û vît
  •              Bel:1. Vekirî (bi taybetî çav). Vît
  •              Vît:1. Rep.
  1. Vîtik.
  • Mane: Bal bûn. Pê hesî bûn. Guh li ser bûyîn.
  •             Vîtik û vêtik. 
  • Mînak: Kûçik  bi tiştekî hesiya, guhê xwe bel û vît kir. 
  • Berçen û dirav
  •                         Berçen:1.Bendikên xemilî yên lîbasên serê jinan.
  •                         Dirav:1.Pere.
  1. Pereyê giranbuha yê  li ser kum û serpûş.
  • Mane: Xem û xişirê kum.
  • Mînak: Berçen û diravê kofîya bûkê bala mirov dikişand.
  • Beşûş û devliken
  •                              Beşûş:1.Devbiken, bişir( bişira zarokan) rûken.
  •                              Devliken:1.Rûken, rûxweş, devbiken.
  • Mînak:Rûken, rûşîrîn, besimîn.
  • Mînak:Bi beşûş û devlikenî derîyê mala xwe ji me ra vekir.
  • Bezm û şahî
  •                     Bezm:1. Îkram, zîyafet, camêrî.
  •                     Şahî:1. Cejn, kêf, xweşî, dîlan, dawet.
  1. Dilxweşî, kêfxweşî, şanazî.
  • Mane: Heng û ziyafet. Bi kêf xwarin û vexwarin 
  • Mînak:Di bezm û şahîyê de,  bi xwarin û vexwarinê çav û dilê mêvanan têr bû.
  • Ber û memik
  •                      Ber:1.Pêşber, pêş, hember, liber, ligel, lirex,licem.
  1. Sîng, sing.
  2. Memik, çiçik.
  3. Dol, tov.
  4. Cenîn.
  5. Kevir.
  6. Rû, serûçav.
  7. Dev, derî.
  8. Berhem.
  9. Hîna tiştek nebûye.
  10. Berê, dema berî niha.
  11. Ber bi ….. ve, ber bi …… de.
  •                       Memik:1.Çiçik, sîng, bersîng.
  • Mane: Paşil/paxil, bersîng û çiçik. (taybetî ji bo jinan.)
  • Mînak:Şîrê ber û memikê dîya xwe, xenîmê xwe nekir.
  • Ber û malîtî
  •                    Ber: Ber:1.Pêşber, pêş, hember, liber, ligel, lirex,licem.
  1. Sîng, sing.
  2. Memik, çiçik.
  3. Dol, tov.
  4. Cenîn.
  5. Kevir.
  6. Rû, serûçav.
  7. Dev, derî.
  8. Berhem.
  9. Hîna tiştek nebûye.
  10. Berê, dema berî niha.
  11. Ber bi ….. ve, ber bi …… de.
  •                  Malîtî: 1. Rewşa malîbûnê. 
  • Mane: Nas û dost, xizm û eqreba. Mervatî.
  • Mînak: Wan gundîyan hemî ber û malîtîyê hev in.
  • Ber û mal
  •                 Ber: Ber:1.Pêşber, pêş, hember, liber, ligel, lirex,licem.
  1. Sîng, sing.
  2. Memik, çiçik.
  3. Dol, tov.
  4. Cenîn.
  5. Kevir.
  6. Rû, serûçav.
  7. Dev, derî.
  8. Berhem.
  9. Hîna tiştek nebûye.
  10. Berê, dema berî niha.
  11. Ber bi ….. ve, ber bi …… de.
  •                  Mal:1.Xanîyê ku malbatek tê de dijî.
  1. Malbat. Kesen di heman xanî   de dijîn.
  2. Binemal. Hemî  mirov û xizmên hev.
  3. Seman, sermîyan, heyîn, serwet. Tiştên ku mirov xwedana /xwedanê wan e.
  • Mane: Malî. ehlê malê, malikên malê.
  • Mînak: Ber û mal pevçiyan, kêmaqil man li ber nigan.
  • Berjêr û berjor
  •                          Berjêr:1.Serî ber bi binî.
  1. Serberjêr, serbijêr, berbijêr, serejêr.
  •                          Berjor:1.Binî ber bi serî.
  1. Serberjor, serbijor, berbijor, serejor.
  • Mane: Derbejêr û derbejor. Bikaş.
  • Mînak: Em di vir ve bimeşin, rê ya berjêr û berjor nekevin.
  • Bûk û berbû
  •                  Bûk:1. Keça ku ji bo zewacê hatîye xemilandin.
  1. Jina ku nû zewicîye.
  2. Êşa ber çavan. kula ku di bin çavên mirov de derdikeve.
  •                  Berbû: 1. Berbûk, berbûrî.
  1. Kesên ku di dawetê de hevalîya bûke dikin. ( ji bo jinan)
  • Mane: Koma bûk birinê. (Taybetî koma jinan.)
  • Mînak: Di daweta birazîyê min de bûk û berbûyan têra dilê xwe govend gerandin. 
  • Bûz û pûs
  •                Bûz:1.Berfa ku ji ber sermayê hişk û req bûye.
  1. Qeşa, qerise, cemed, sehol.
  •                Pûs:1.Mij, xuman, moran, nemeş.
  • Mane: Cemed û sermayê bi mij.
  •              Hewayê cemidî û mij û moran.
  • Mînak: Va bûz û pûsa heta dawîyê zivistanê êdî li erdê  ranabe!

 

İlginizi çekebilir