Hasbey Köksal: Di zimanê Kurdî, zaravayê Kurmancîyê de cotepeyv- Ê-    

Di zimanê Kurdî, zaravayê Kurmanciyê de jî ev kompeyv gelek zêdene. Taybeta van kompeyvan, bi du peyvan pêk tê. Herdu peyv tîpa “û” yê digire nav xwe , “û” karekî wak girêdek hildigire. Herdu peyv jî ji  “û” yê hêz digire yan jî hêz dide “û” yê.

Rêzenivîs: 7                                                                                      

Di zimanê kurdî, zaravayê Kurmancîyê de COTEPEYV

                                                           Ê    

Êm û zeman

                            Êm:1. Alif. Xwarina ku didin heywanê kedî. ( ka, ce, kûşne…hwd.)

                           2.Heyam, zeman

  1. Demek kurt. Bîsk, kêlik, kêlî, solix, bist. Çend sanîyeyan, çend deqeyan. Êmek. Gavek. Qasek.
  2. Ji “bem= werim” êm. ( Ez ê îro êm. Ez ê îro bêm/werim.)
  3. Kêm.

                   Zeman: Dem, wext, heyam, çax, serdem.

Mane: Demekê, dem, waxtekê, waxt.

Mînak:  Êm û zeman wekî avê herikîya çû.

 

Êş û kelem

                   Êş:1. Kul, dert , elem, jan, ezyet, azar, nexweşî.

                  Kelem:1. Asteng.

  1. Stirî, dirî, divî, sinc, hêstirî.
  2. Darikên tûj, pîj.
  3. Dara berûyan, dara mazîyan.

Mane: Jan, elem, azara giran.

             Astenga derd û kulan.

Mînak: Wan jî hindik êş û kelem nekişand.

 

Êş û azar

               Êş:1. Kul, dert , elem, jan, ezyet, azar, nexweşî.

              Azar:1. Êş, kul, jan, ezyet, nexweşî, keser, keder.

Mane: Jan, elem, êşa giran.

            Jan û ezyet.

Mînak:  Êş û azarê dinê ji wan ra bû mal û milk.

 

Êş û kul

             Êş:1. Kul, dert , elem, jan, ezyet, azar, nexweşî.

             Kul:1.Birîn, derb. ( Birîna ku di laşê mirov da çêdibe.)

  1. Êş, jan, azar, nesaxî. (mecazî)
  2. Jandar, biêş, biazar, nexweş.
  3. Leng, kulek.

Mane: Jan, elem, jana giran.

             Nesaxî, Nexweşîya giran

Mînak: Êş û kulên dinê naqedin.

 

Êş û êşûk

                Êş:1. Kul, dert , elem, jan, ezyet, azar, nexweşî.

               Êşûk:1. Nexweşî, nesaxî, îlet.

  1. Dert, merez.
  2. Arsîm, nezle, nexweşîya ku ji ber sermayê pêyda dibe.

Mane: Nexweşî.

Mînak: Li ber sermayê yan jî, ji yekî êş û êşûk girtî ye.

 

Êş û jan

               Êş:1. Kul, dert , elem, jan, ezyet, azar, nexweşî.

              Jan:1. Eş, jan, kul, derd, elem, ezab, birîn.

Mane: Ezab, ezyet, derd, kûl.

Mînak: Bila êş û jan bi  dilê ti kesan nekeve.  

İlginizi çekebilir